(الف) آزمایش : ((  الَّذِي خَلَقَ الْمَوْتَ وَالْحَيَاةَ لِيَبْلُوَكُمْ أَيُّكُمْ أَحْسَنُ عَمَلًا وَهُوَ الْعَزِيزُ الْغَفُورُ )) [ سوره مُلک، آیه 2 ] : ـ هدف از زندگی و مرگ، آزمایش انسان است. هدف این آزمون مشخص نمودن برتری « حُسن عمل » انسان ها نسبت به هم می باشد که مفهومش تکامل معرفت و خلوص نیّت در انجام هر کار خیــر است. ـ مرگ ، چیز عدمی نیست، بلکه چیزی وجودی بودی که شایسته آفرینش است. ـ کیفیت اعمال خیر انسانها از کمیت آنها بالاتر است. ـ خداوند به دلیل علم خود، بی نیــاز از آزمایش است، بنابراین مقصود از آزمایش در این آیه نوعی « پرورش » است. یعنی انسان را به میدان عمل می کشاند تا ورزیده، آزموده و پاکـ گردد و شایسته ی پاداش الهی و مقام قرب او شود.

(ب) عبادت : (( وَمَا خَلَقْتُ الْجِنَّ وَالْإِنسَ إِلَّا لِيَعْبُدُونِ )) [سوره ذاریات، آیه 56 ] : ـ هدف از آفرینش انسان عبادت است. عبادت و عبودیت یعنی اظهــار آخرین درجه ی خضوع در برابر معبود. عبـد کسی ست که همه ی وجودش متعلق به مولا و صاحب خود است و در اطاعت او هرگز سستی نمی کند. ـ عبادت تنهــا نماز و روزه و... نیست، بلکه انجـام تمام دستــورات الهی ست. بنابراین همه ی کارها با نیت الهی، عبادت هستند. ـ معرفت و علم مقدمه ی هر عبادت محسوب می شوند و عبادت خود سرچشمه ی معرفت است. در برخی احادیث از امام صادق (ع) و امام حسین (ع) این گونه روایت شده : « ای مردم! خدا مردم را خلق نکرد مگر برای اینکه او را بشناسند و هنگامی که او را شناختند، او را عبادت کنند و هنگامی که او را عبادت می کنند با بندگی خدا از بندگی غیــر او بی نیـــاز می شوند.» ـ هدف از آفرینش عبادت جنس انسـان است. بنابراین اگر برخی از انسان ها عبادت کردند، هدف آفرینش تحقق یافته است.  (پ) رحمت : (( وَلَوْ شَاء رَبُّكَ لَجَعَلَ النَّاسَ أُمَّةً وَاحِدَةً وَلاَ يَزَالُونَ مُخْتَلِفِينَ * إِلاَّ مَن رَّحِمَ رَبُّكَ وَلِذَلِكَ خَلَقَهُمْ وَتَمَّتْ كَلِمَةُ رَبِّكَ لأَمْلأنَّ جَهَنَّمَ مِنَ الْجِنَّةِ وَالنَّاسِ أَجْمَعِينَ )) [ سوره هـور، آیه 118 و 119 ] : ـ هدف آفرینش انسان رحمت الهی ست. هرکس در راستای همین هدف حرکت کند، رحمت خداوند شامل حالش می شود. ـ وحدت مظهـر رحمت الهی ست. ـ یکی از سنت های اساسی آفرینش انسان، اختلاف و تفاوت در ساختمان روح، جسم، فکر، ذوق، عشق انسانها و همچنین آزادی اراده و اختیار است. ـ رحمت الهی همان هدایت الهی ست که از طریق پیامبران، کتب آسمانی و عقل، شامل حال مردم می شود. هرکه از این رحمت استفاده کند به سعادت می رسد، در غیر این صورت فرمان الهی برآن است که جهنم را از سرکشــان پرسازد.  (ت) ملاقات الهی : (( يَا أَيُّهَا الْإِنسَانُ إِنَّكَ كَادِحٌ إِلَى رَبِّكَ كَدْحًا فَمُلَاقِيهِ )) [سوره انشقاق، آیه 6 ] : ـ انسان به عنوان موجودی تلاشگر، تلاشش هدف دار، پویا و جاری ست. ـ هدف تلاش ها و حرکت های انسان، ملاقات با پروردگار است. ـ ملاقات با پروردگــار به دو صورت تفسیر شده است : 1. مقصود، شهود باطنی و  لقای شهــودی پروردگار است؛ چنان که حضرت علی (ع) فرموده اند: « من پروردگاری را که نبینم، نمی پرستم. » 2. مقصود از ملاقات پروردگار، حضور در صحنه ی قیامت و ملاقات آن است یا منظور، ملاقات ثواب و عذاب الهی در رستاخیــز می باشد. ـ این تلاش و رنج وقتی به پایان می رسد که پرونده ی دنیـا بسته شود و انسان با خدای خویش یا نتایج اعمال نیکش ملاقات کند. ـ خطاب آیه به همه ی انسان هاست و با توجه به کلمه « رب » می توان گفت، این تلاش انسان جزئی از برنامه پروردگار برای تکامل و تربیت انسان است.

•         نوع دیگر سوال : آیه را بخوانید و به سوالات پاسخ دهید: ـ ترجمه کنید! ـ نکات تفسیری را بیان کنید! ـ آیه به کدام یک از اهداف آفرینش انسان اشاره دارد. ـ و...